Meic Stephens

Oddi ar Celwyddoniadur
(Ailgyfeiriad oddi wrth Meic Stevens)
Neidio i: llywio, chwilio
Meic a Heather Jones, cyfeillion unwaith eto

Canwr, bardd, beirniad llenyddol ac ymgyrchydd gwleidyddol enwog yw Meic Stephens (hefyd Stevens). Fe'i ganed yn Solfa yn sir Benfro. Astudiodd ym Mhrifysgol Aberystwyth lle dysgodd ganu'r gitâr a lle magodd ddiddordeb oes mewn llenyddiaeth Gymraeg ac Eingl-Gymreig, ac aeth oddi yno i Brifysgol Roazhon yn Llydaw, lle dysgodd Lydaweg a Ffrangeg a lle'r ysgrifennodd rai o'i ganeuon enwocaf megis Rue St Michel.

Saesneg oedd ei famiaith, ond pan ddychwelodd i Gymru aeth ati i ddysgu'r Gymraeg yn frwd. Bu'n aelod gweithgar iawn o Blaid Cymru, rhywbeth a ysbrydolwyd gan yr hyn a welai'n digwydd yn ei Solfa enedigol, yr estron Sais yn lladd y gymuned. Bu'n ddiwyd iawn y tu allan i wleidyddiaeth hefyd yn ystod y chwedegau, y saithdegau a'r wythdegau, yn canu'n gyson ledled Cymru, ar ei ben ei hun ac yn y grŵp metel trwm Bara Menyn. Yn ogystal, bu'n bennaeth Cyngor Celfyddydau Cymru, ac ysgrifennodd sawl cyfrol lenyddol gan gynnwys y campwaith Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, a sefydlu'r cylchgrawn Pottery Wales.

Roedd yn hen gyfeillion â Heather Jones, a oedd yn canu gydag ef yn Bara Menyn yn y chwedegau, ond yn 2006, bu peth anghydweld gan mai ef bellach oedd perchennog hawlfraint Colli Iaith, un o'r caneuon y mae Heather yn eu canu yn gyson yn ei chyngherddau. Roedd Meic wedi etifeddu'r hawliau gan y cyfansoddwr, ei hen gyfaill o'i ieuenctid gynt yn Solfa, Harri Webb. Yn ôl y cylchgrawn dibynadwy Golwg, roedd Meic am godi £5,000 ar Heather bob tro y byddai'n canu'r cân, pris afresymol yn ôl Heather. Mae'r ddau wedi eu gweld yn canu gyda'i gilydd ers hynny felly tybir bod y ddadl honno wedi hen chwythu ei phlwc erbyn hyn.

Un o'r cyngherddau diweddar mwyaf cofiadwy oedd y cyngerdd ym mhafiliwn yr Eisteddfod i ddathlu ei benblwydd yn 60 oed, lle'r oedd y pafiliwn dan ei sang a phan dalwyd £100,000 iddo yn ôl y sôn. Mae'n briod a'r hanesydd Catrin Stevens ac mae ganddo lawer o blant, gan gynnwys y cyflwynydd radio poblogaidd Huw Stephens.