Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Oddi ar Celwyddoniadur
Neidio i: llywio, chwilio
Logo'r Gymdeithas - mae rhai yn dal i fod yn ddigon diniwed i gredu mai "Tafod y Ddraig" yw hon
Mae Cymdeithas yr Iaith yn un o'r mudiadau mwyaf ffasgaidd welodd Cymru erioed. Sefydlwyd y mudiad tua 1908 ym mhrifysgol Aberystwyth gan griw o fyfyrwyr radical, yn eu plith roedd dau fyfyriwr rhyngwladol - Adolf Hitler a'r myfyriwr hŷn, Benito Mussolini.

Hanes y Gymdeithas[golygu]

Yn wahanol i'r gred, sefydlwyd y mudiad ym 1908 ac nid yn 1969. Defnyddiwyd darlith 'Tynged yr Iaith' Saunders Lewis fel ffrynt i ddod a'r mudiad i lygad y cyhoedd fel y mudiad enwog heddychlon, ond o dan yr wyneb ymddengys fod gweithgareddau'r mudiad ymhell o fod yn heddychlon.

Er hynny, cafwyd cefnogaeth i'r mudiad o bedwar ban byd ac anerchwyd sawl rali yn y dyddiau a fu gan Florence Nightingale, Che Guevarra, Graham Norton, Rosa Parks, Nelson Mandela, y Gwaredwr Iesu Grist ac Osama Bin Laden. Mae'r mudiad yn dal yn boblogaidd hyd heddiw ymysg nyrsys, chwyldroadwyr, hoywon, Barack Obama, efynglywr ac al-Qa'ida,.

Dros y blynyddoedd beiwyd y mudiad am ei ran mewn sawl digwyddiad hanesyddol megis Yr Holocost, The Texas Chain Saw Massacre ac yn fwy diweddar 9/11 a'r achosion ecoli yn ne Cymru - ond gwadwyd pob dim yn eu cylchgrawn 'daw-e-pan-ddaw-e' Tafod y Wraig. ond ma dy fam yn slag tew o pantycelyn.

Darlledu[golygu]

Byth ers pan sefydlwyd y mudiad mae ei frid wedi dod i dra-arglwyddiaethu ar Gymru, ac ers y 70au mae wedi defnyddio ymgyrchoedd er mwyn ceisio cyflawni hyn. Ar ddechrau'r 70au dechreuodd Cymdeithas yr Iaith ymgyrchu dros wasanaeth darlledu radio a theledu Cymraeg. Pwrpas yr ymgyrch hon oedd bwydo propoganda i'r Cymry. Trwy gartwnau ddigon diniwed yr olwg, megis Superted, rhoddwyd stori am dedi bach arferol yn achub y byd rhag dihiryn o'r gorllewin - Dai 'Bush' Texas.

Deddf Eiddo[golygu]

Cred y Gymdeithas yw fod polisiau teg ym maes tai a chynllunio yn gwbwl hanfodol. Rwtsh pur. Pwrpas yr ymgyrch hon mewn gwirionedd yw galw ar yr awdurdodau i adeiladu tai i gartrefu Cymry i'w annog i gynhyrchu byddin o Gymry ifanc i frwydro yn erbyn Lloegr. Ar ddechrau 2004, cychwynodd Cymdeithas yr Iaith ar flwyddyn arall o ymgyrchu, ac yn ystod y flwyddyn hon, stopiodd y swyddfa yn Aberystwyth werthu'r condoms gyda logo'r Gymdeithas arnyn nhw.

Deddf Iaith[golygu]

Pwrpas y Ddeddf Iaith yw galluogi byddin gudd Cymru i gyfathrebu gyda'i gilydd heb i Gymru di-Gymraeg a Saeson eu deall. Gellir cymharu'r ddeddf hon gyda rhigym-sliciaith gocni (cockney rhyming slang)

Ar ôl ymgyrchu caled, gorfodwyd y Llywodraeth Geidwadol i ymateb. Serch hynny, cred lawer fod Deddf Iaith 1993 yn rhy wan, ac nid oes digon o orfodaith ar gwmniau i drafod eu busnesau a'u cynlluniau cudd yn gyfan gwbl yn Gymraeg.

Aelodau Nodedig[golygu]