Bryn Vaughan

Canwr, terfysgwr ac athro yw Bryn Vaughan.

Gyrfa fel canwr a bardd

Daeth i'r amlwg yn wreiddiol fel canwr roc-a-rôl yn ystod yr 1860au, cyfnod llewyrchus i gerddoriaeth yng Nghymru. Fe'i ystyrid yn fardd o fri y cyfnod hwn, (yn benna' oherwydd nad oedd yna feirdd eraill yn bodoli, ac 'roedd pob person a allai 'sgwennu yn efengylydd rhonc) a bu'n cydweithio gyda neb llai nag Ann Griffiths, un o brif emynwyr Cristnogol y cyfnod. Roedd dylanwad Bryn arni yn chwyldroadol - bu iddi droi ei chefn ar ei ffydd ac ymroi'n llwyr i grefydd newydd, Brynvaughaniaeth, neu Kenvaughaniaeth. Yn ei hemyn mwyaf nodedig, ysgrifennai:

Beth sydd imi mwy a wnelwyf
Ag eilunod gwael y llawr?
Tystio'r wyf nad yw eu cwmni
I'w gystadlu a'm Brynvaughan [sic] mawr:
O! am aros
Yn ei gariad ddyddiau f'oes.

Wedi marwolaeth Ann Griffiths, lleihaodd dylanwad ac aelodaeth Brynvaughaniaeth, tan y flwyddyn 2004, pan y rhyddhawyd ei gryno-ddisg addysgiadol i blant, Abacus, a oedd yn cynnwys negeseuon is-ymwybodol yn annog y gwrandawyr ymddiried yn nysgiaethau'r ffydd.

Bryn yr Athro

Wedi i senedd Lloegr basio deddf Sa'n well i ni addysgu'r ffycars ne' fydd ganddo ni gannoedd o Stalins bach isio'n ffwcio ni fyny (1968), ac wedi sefydlu S4C yn ddiweddarach, ymrodd Vaughan ei holl egni creadigol i greu cryno-ddisgiau addysgiadol i'w defnyddio fel rhan o'r Cwriciwlwm Cenedlaethol. Ymysg ei waith addysgiadol mae'r canlynol:

• Dyddiau Di-Gymar (oherwydd nes i roi STDs i 'nghariadon oll)
• Abacus (dysgu cyfri - un, dau, tri)
• Dawnsio ar y Dibyn (peth digon peryg i'w neud, deud y gwir)

Codwyd tipyn o stŵr pan ryddhawyd Cam yn 2005, gan nad oedd Hogia'r Werin Gachu yn fodlon derbyn bod eu harwr yn gweld hoywon fel pobl yn hytrach nag anifeiliaid.

Terfysgwr

Am gyfnod, bu Vaughan yn derfysgwr, ac yn mynychu gwersyll al-Qumon Mid (East) Fjhald yn yr 1990au cynnar. Mae tystiolaeth fideo o'r cyfnod yn awgrymu mai delio â chemegolion oedd Vaughan yn bennaf, gan gyfeirio at ei ddefnydd aml o fenyg trwchus. Does dim llawer o sôn Vaughan wedi bod ers 2005, ac mae rhai arbenigwyr yn grediniol ei fod yn ymgyrchu'n derfysgol unwaith eto, gan guddio mewn ogofâu o dan yr enw Usama Bryn Ladin.