Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Oddi ar Celwyddoniadur
Fersiwn a roddwyd ar gadw am 23:40, 2 Mawrth 2008 gan 66.102.80.212 (Sgwrs)
Jump to navigation Jump to search

Mae Cymdeithas yr Iaith yn un o'r mudiadau mwyaf ffasgaidd welodd Cymru erioed. Sefydlwyd y mudiad tua 1908 ym mhrifysgol Aberystwyth gan griw o fyfyrwyr radical, yn eu plith roedd dau fyfyriwr rhyngwladol - Adolf Hitler a'r myfyriwr hŷn, Benito Mussolini.

Hanes y Gymdeithas

Welshflag.png

Yn wahanol i'r gred, sefydlwyd y mudiad ym 1908 ac nid yn 1969. Defnyddiwyd darlith 'Tynged yr Iaith' Saunders Lewis fel ffrynt i ddod a'r mudiad i lygad y cyhoedd fel y mudiad enwog heddychlon, ond dan yr wyneb ymddengys fod gweithgareddau'r mudiad ymhell o fod yn heddychlon.

Dros y blynyddoedd beiwyd y mudiad am ei ran mewn sawl digwyddiad hanesyddol. Yr Holocost, 9/11 ac yn fwy diweddar yr achosion ecoli yn ne Cymru.

Darlledu

Byth ers pan sefydlwyd y mudiad mae ei frid wedi bod i dra-arglwyddiaethu ar Gymru, ac ers y 70au mae wedi defnyddio ymgyrchoedd er mwyn ceisio cyflawni hyn. Ar ddechrau'r 70au dechreuodd Cymdeithas yr Iaith ymgyrchu dros wasanaeth darlledu radio a theledu Cymraeg. Pwrpas yr ymgyrch hon oedd bwydo propoganda i'r Cymry. Trwy gartwnau ddigon diniwed yr olwg, megis Superted, rhoddwyd stori am dedi bach arferol yn achub y byd rhag dihiryn o'r gorllewin - Dai 'Bush' Texas.

Deddf Eiddo

Cred y Gymdeithas yw fod polisiau teg ym maes tai a chynllunio yn gwbwl hanfodol. Rwtsh pur. Pwrpas yr ymgyrch hon mewn gwirionedd yw galw ar yr awdurdodau i adeiladu tai i gartrefu Cymry i'w annog i gynhyrchu byddin o Gymry ifanc i frwydro yn erbyn Lloegr. Ar ddechrau 2004, cychwynodd Cymdeithas yr Iaith ar flwyddyn arall o ymgyrchu, ac yn ystod y flwyddyn hon, stopiodd y swyddfa yn Aberystwyth werthu'r condoms gyda logo'r Gymdeithas arnyn nhw.

Deddf Iaith

Pwrpas y Ddeddf Iaith yw galluogi byddin gudd Cymru i gyfathrebu gyda'i gilydd heb i Gymru di-Gymraeg a Saeson eu deall. Gellir cymharu'r ddeddf hon gyda rhigym-sliciaith gocni (cockney rhyming slang)

Ar ôl ymgyrchu caled, gorfodwyd y Llywodraeth Geidwadol i ymateb. Serch hynny, cred lawer fod Deddf Iaith 1993 yn rhy wan, ac nid oes digon o orfodaith ar gwmniau i drafod eu busnesau a'u cynlluniau cudd yn gyfan gwbl yn Gymraeg.

Aelodau Nodedig